Exproof Nedir? Exproof ve Kullanım Alanları
Bir çok kişi exproof’un ne anlama geldiğini bilmemekte tesislerde ne şekilde kullanıldığını ve nasıl birşeye benzediği hakkında fikir sahibi olmamaktadır.
Exproof Exproof kelime anlamı explosion (patlama, infilak, alev alma) proof (geçirmez, dayanıklı) tan gelmektedir yani patlamaya karşı dayanıklı demektir. Exproof elektrik malzemeleri ise Ex proof patlama tehlikesi bulunan bölgelerde kullanılan özel ekipmanlı elektrik malzemeleridir. Kısaca açıklamak gerekirse doğalgaz rafineleri, kazan daireleri, petrokimya tesisleri, madenler her türlü üretim tesisi kereste mobilya fabrikaları gibi bölgelerde patlamaya karşı önlem almak için exproof elektrik ekipmanları kullanılır.
Exproof malzemelerin bir çok özelliği bir çok koruma sınıfları vardır. Exproof armatürlerin veya panoların en önemli özelliği alev sızdırmaz, ark ve kıvılcım atmaz olması ortamdaki patlama olasılığını en aza indirmeye çalışmaktır.
Biz bu makalemizde exproof nedir, exproof aydınlatma armatürleri nedir, exproof etanj policarbon armatür nedir, exproof floresan aydınlatma nedir gibi soruların cevabını hem yazılı hem göselle destekleyerek vereceğiz.
Exproof ürünlerde zone (bölge) diye belirtilen kısımlar nelerdir?
Exproof ekipmanların en önemli kısmı zone bilgisidir. Hangi bölgede ne tür armatür veya pano kullanmanız gerektiğini bulunan ortamın zone bilgisi belirler. Exproof ürünlerde zone(bölge)lar iki bölümde incelenir.
Gaz (gas) ve Toz(dust)
Gaz(gas) için Zone bölgeler halinde : Zone-0 Zone-1 Zone-2
Toz(dust) için Zone bölgeler halinde : Zone-20 Zone-21 Zone-22
Zone-0 : Patlama tehlikesinin en yüksek olduğu bölge olarak geçer fakat Türkiye’de ve Avrupa’da zone 0 armatür ve pano üretimi bulunmaktadır. Genellikle zone-0 sayılan bölgelere de Zone-1 ürünler kullanılmaktadır. Kısaca tanımlamak gerekirse gaz veya buharın aktif olarak sürekli dolaştığı bölgeler zone-0 olarak belirtilmektedir.
Zone-1:Patlama tehlikesinin çok yüksek olduğu bölgelerde kullanılan malzemelerdir. Madenler, rafineriler, doğalgaz dolum merkezleri, kimyasal depolama alanları vb. gibi işletmeler zone(bölge) 1 kısmına girmektedir. Sızıntılarda veya bakım onarım durumlarında tehlike yaratabilecek ortamlar zone(bölge) 1 olarak tanımlanır.
Zone-2 :Gaz ve buhar gibi patlama tehlikesinin bulunduğu fakat zone (bölge)1 kadar tehlikeli olmayan bölgeler zone (bölge) 2 sınıfına girmektedir. Amaç gene diğer ortamlardaki gibi ark ve kıvılcım çıkmadan ortamda oluşabilecek patlamayı önlemektir zone (bölge) 1’e göre patlama riski daha düşüktür. Bu bölgeler zone (bölge) 2 olarak tanımlanır.
Zone-20:Ortamda sürekli olarak elektrik malzemelerinin toz ile temas ettiği bölgeler Zone (bölge) 20’dir. Toz her türlü ortamda sıkışma yaparak patlamaya sebep olabilir. Bu sebep ile patlama tehlikesinin en yüksek olduğu bölgeler sıralamasının başında zone (bölge) 20 bölgesi gelir.
Zone-21:Zone(bölge)20′ye göre patlama tehlikesinin daha az olduğu, fakat ortamda bulunan tozun bakım, onarım ve tadilat işleri sırasında veya sızıntı durumlarında tehlike yaratabilecek ortamlar zone (bölge) 21 sınıfına girmektedir.
Zone-22: Ortamda bulunan toz ve parlayıcı (kimyasal) gibi malzemelerin patlama tehlikesi oluşturduğu fakat zone (bölge) 21 kadar tehlikeli olmayan bölgeler Zone (bölge) 22 sınıfına girmektedir. Amaç diğer koruma sınıflarında olduğu gibi ark ve kıvılcım çıkmadan ortamda oluşabilecek patlamayı önlemektir. Zone (bölge) 22 diğer sınıflara kıyaslandığında zone (bölge) 21’e göre patlama riski daha düşüktür.
Ortamlarda zone(bölge) sınıfları Tozlu ortamlar D harfi ile Gazlı ortamlar ise G harfi ile sembolize edilir.
Exproof alanındaki koruma tiplerinin sembol karşılıkları
Alev sızdırmaz koruma (d)
Artırılmış emniyet (e)
Basınçlı tip koruma (p)
Kumlu koruma (q)
Yağlı koruma (o)
Döküm koruma (m)
Ark çıkarmaz (n)
Özel tip ürünler (s)
Kendinden emniyetli koruma (i)
Toz geçirmez koruma (Ex-td)
