Endüstriyel tesislerde güvenlik risklerini doğru yönetmek için patlama ve parlama nasıl olur sorusunun cevabını çok iyi bilmeliyiz. Tehlikeli ortamlardaki tetikleyiciler, bulundukları fiziksel şartlara göre sürekli değişkenlik gösterir. Dolayısıyla bu riskleri önlemek için alacağımız tedbirler de farklılaşır. Eyal Makine Mühendislik olarak, bu rehberimizde gaz, sıvı ve toz bazlı tehlikeleri detaylıca inceliyoruz.
Gazlar ve Patlama Sınırları
Yaygın patlayıcı gazların başında doğalgaz, hidrojen ve asetilen gelir. Bildiğiniz gibi bu gazlar havayla temas ettiğinde anında patlayıcı hale gelir. Üstelik ufak bir kıvılcım bile büyük bir felaketi tetikler. Burada gazların havayla karışım oranı çok kritiktir. Karışımın alt (LEL) ve üst (UEL) patlama sınırları vardır. Özellikle LEL değeri, sahadaki tehlike derecesini belirlemek için en önemli veridir.
Sıvılar ve Parlama Noktası
Yanıcı ve parlayıcı sıvıların ilk sırasında petrokimya ürünleri yer alır. Örneğin benzin, mazot ve tiner gibi kimyasallar hızla buharlaşarak havayla etkileşime girer. Sonuç olarak çok tehlikeli patlayıcı ortamlar oluştururlar. Patlamaya yetecek buharı üreten en düşük sıcaklığa “Parlama Noktası” (Flash Point) diyoruz. Sıvıları bu değerlere göre NFPA 30 standartlarına uygun şekilde tehlike sınıflarına ayırıyoruz.
Katı Maddeler ve Toz Patlamaları
Tozların havadaki oksijenle birleşmesi genellikle tehlikeli bir toz bulutu yaratır. Tesis içindeki ısınma veya dış bir ısı kaynağı, bu ince tozların akkor hale gelmesine yol açar. Ardından küçük bir patlama meydana gelir ve yerdeki diğer tozları da havaya savurur. Böylece zincirleme bir reaksiyon başlar. Diğer bir deyişle, yürüyen bir patlama felaketi ortaya çıkar. Özetle toz patlamaları, gaz patlamalarından çok daha yıkıcıdır.
Başlıca Ateşleme Kaynakları
Patlama reaksiyonunun başlaması için mutlaka bir enerji kaynağı gerekir. Bu kaynak genellikle standart elektrikli aletlerin ark çıkaran kontaklarıdır. Tehlikeli ortamları tetikleyen başlıca enerji kaynaklarını şöyle sıralayabiliriz:
- Elektrik arkı ve kıvılcımı
- Aşırı sıcak yüzeyler
- Mekanik sürtünme kaynaklı kıvılcımlar
- Statik elektriklenme
Sonuç
Tüm bu ölümcül riskleri bertaraf etmek için sahanızda mutlaka ATEX sertifikalı exproof ekipmanlar kullanmak zorundayız. Lightexproof markamızla tesisinize özel, yerli üretim ve tam güvenli çözümler sunuyoruz. Olası bir felaketi kalıcı olarak önlemek için uzman mühendislik ekibimizle hemen iletişime geçebilirsiniz.
